“CATHARSIS”
is the very first official recording that is
being introduced with Arthur Meschian’s
consent, the culmination of 22 years of
innovative effort. A. Meschian’s creative
genius, which formed the nucleus of his
band, gave rise to “THE APOSTLES” in 1968.
The `deaf and silent` years that followed
symbolized the repressiveness and stiffling
of cultural expression, thus creating the
need for a guiding light to fill the chasm.
In defiance, the undergound APOSTLES caused
an awakening and revolt in the hearts of the
youth, breeding in them a new way of
understanding and appreciating
classical-rock, deriving their inspiration
from the ethnic liturgy psalms. With s ongs
l ike “oor Eyir Asdvadz” / “Where were You
God”, “Stars”, and others thar are known in
the diaspora through other performers. In
the mid seventies THE APOSTLES presented the
“REQUIEM” series, based on the w.ritings of
Moushegh Ishkhan; songs such as “Strange
Man”, “Anguish Of The World” and others,
that came to establish the gist of the
politically oriented songs, and communicate
artistically the message they carried.
Throughout their existance in Soviet
Armenia, THE APOSTLES were never merited a
professional recording since they violated
the ‘sacred’ tenents of social realism.
Consequently, A. Meschian was compelled to
come to the U.S. in 1989 to accomplish his
lifelong dream. As a result, “CATHARSIS” –
the very first recording, came into
existance. With this recording Arthur
initiates a series of 6 forth coming
recordings. A Meschian’s music carries a
Gomidasian echo embarked with his soul
reflecting hymns of a psalmic nature. The
lyrics flow from the heart of a poet, the
inner world of a philosopher, ursting out
giving expression to agony, rebellion
against injustice and freedom, but in such a
fulfilling manner that the listener is
transported from our world to façade to his
world of naked truth, where reality is seen
in a new light…
5
--------------------- ԵՐԳԸ ԽՂՃԻ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Վախցիր, երբ սիրտդ կարյունի`
վերքը խղճի չունի դարման,
օր ու գիշեր պիտի բանի,
մինչև հատնի կյանքի ճամփան...
Քեզ չեն կարող էլ վշտակցել,
խիղճը ծակող ցավի համար,
խղճի արյան ամեն կաթիլ
կիյնա ծածուկ և աննշմար...
Վախցիր, երբ խիղճդ ամբասիր,
մեղապարտի պես կարյունի,
և կդառնա տեր ու դպիր,
կյանքն արյունող ամեն ցավի...
Աչքերիդ դեմ խղճահարի,
պիտի հորդի մեղքը մարդոց,
պիտի քայլի զորքը չարի,
աշխարհի մեջ տառապակոծ...
Վախցիր, երբ դեմքդ է միշտ ժպտում,
բայց կարյունի խիղճդ ներսեն
երբ կկիսես հացը մարդու,
բայց արյան համ կգա հացեն:
ԱՌԱՋ ԳԻՏԵԻ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Առաջ գիտեի,
թե մարդիկ ինչու կգային աշխարհ,
արեգակն ինչու կթափեր ոսկի,
ծաղկաբաց ծառի ափերում դալար
ինչո՞ւ կհնչեր երգը գետակի,
առաջ գիտեի, հիմա չգիտեմ:
Առաջ գիտեի,
ինչ էին ասում աստղերը պայծառ,
կախված կամարից անհաս երկնքի,
թե ուր կարշավեր վազքը տենդահար
հավերժագնաց մեր մոլորակի
առաջ գիտեի, հիմա չգիտեմ:
Առաջ գիտեի,
թե ինչո՞ւ մարդկանց ծիծաղին հորդուն
խառնվում էր լաց, արյուն ու արցունք,
և ինչու կյանքի հինավուրց ճամփին
վեհին կնայեր ամեն մի բարձրունք
առաջ գիտեի, հիմա չգիտեմ:
Առաջ գիտեի
թե ինչ կար կյանքից, մահից էլ անդին,
ինչ գանձեր ծածուկ ուներ ապագան,
և թե որ անսուտ, նորածագ լույսին,
կբացվեր հանկարծ ամեն գերեզման,
առաջ գիտեի, հիմա չգիտեմ:
ԱՍՈՒՄ ԵՆ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Ասում են կարճ է կյանքը,
շուտ կը մառի սրտի զարկը,
բայց արեւի տակ ծիրանի,
երիտասարդ ու ծեռունի,
ահա կանգնած շարան շարան,
կը ցանցրանան:
Ասում են քաղցր է կյանքը,
և անսահման երկրի փառքը,
բայց քրկի մեջ բուրաստանի,
ծաղիկների դեմ գեղանի,
մարդիկ ահա շարան շարան,
կը ցանցրանան:
Ասում են խորն է կյանքը,
լույս է համայն երկրի հանքը,
բայց կանչի դեմ ծիածանի,
կամ աստղերի խորհրդալի,
մարդիկ ահա շարան շարան,
կը ցանցրանան:
Ասում են նոր է կեանքը,
միշտ կը հնչի սիրոյ զանգը,
բայց աներազ արանց տաղի,
սեղանի շուրջ աղ ու հացի,
մարդիկ ահա շարան շարան,
կը ցանցրանան:
ԱՇԽԱՐՀԻ ՑԱՎՈՎ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Սիրտս կարյունի աշխարհի ցավով,
որքա՜ն տառապանք, Աստված իմ, չորս դիս,
կյանքի դաշտերից փչող ամեն հով,
հառաչ ու կսկիծ կզարնե դեմքիս:
Անմեղ զոհերի արյունով եռուն
հողը ոտքիս տակ կմնա միշտ թաց,
և նոր վճիռներ իմ շուրջն, ու հեռուն
կծնվեն մարդիկ արյունով հարբած:
Սրի ու սովի կդառնան ավար
լույսի պես պայծառ մանուկներ սիրուն,
և ոտքի կոխան հասկեր անհամար`
աշխատավորի քրտինքով օծուն:
Ես ինչպե՞ս նստեմ խնջույքի սեղան
և ըմպեմ ուրախ վայելքի գինին,
երբ որ կխլեն մարդիկ անվարան
որբի բերանից պատառը հացի:
Աստված իմ, որքա՜ն անարդար վճիռ,
ինչպե՞ս կարող եմ քար դնել խղճիս
կյանքեր թևաբեկ և թշվառագին
Աշխարհի ցավով հիվանդ է հոգիս:
ՀԻՆԳ ԴԱՐ ԱՌԱՋ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Դուք որ մեռաք հինգ դար առաջ,
դուք որ այսոր կ'անմահանաք,
նույն ծառի ծիլն էիք կանաչ,
և դարձաք նույն հողին ճարակ:
Հինգ դար առաջ հինգ դար յետոյ,
նույն անցորդ եք անվերադարձ,
կիչնի անհույս մութ երեկոյ,
ձեր աչքերի վրայ սառած:
Ծառի համար և այս հողի,
նույնն էր երեկ նույնը այսոր,
նույն ծաղկումն է գարնանային,
և աշնան նույն տերեվը չոր:
Նույնն է հիմա դար ու վարկյան,
երբոր չկայ երթ ու գալիք,
համայնական նույնն է ճամբան,
երբոր չկայ կյանքի ալիք:
Դուք որ հաճախ արտասվեցիք,
և դուք որ շատ զվարճացաք,
դուք որ դրիք փուշ ու ծաղիկ,
նույն խավարին դարձաք բանակ:
ԵՐԿԻՐ ՀՆԱՄՅԱ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Երկիր հնամյա, երկիր հայրենի,
ոչ մի աստղ պայծառ և ոչ մի լուսին
քո հավերժական հմայքը չունեն,
լեռներից այն կողմ, ամպերից անդին:
Որքան էլ քեզնից ես սուրամ հեռու,
որքան էլ օտար հողերում լինեմ,
անհունության մեջ, միջոցին թափուր,
ես քեց կորոնեմ, հայրենի իմ տուն:
Դու արաջին սեր և վերջին կարոտ,
հուշերի նավակ, ուրախ ու ցավոտ,
շրթերիս վրա կմնաս միշտ դու,
մայրական համբույր, իմ կարոտ տխուր:
Երկիր հնամյա, երկիր պապենի,
քո ոգուց շաղված լեզու մայրենի,
քո ոգուց բուսած տենչանք ու կարոտ,
ի՞նչ եմ արանց քեզ՝ միայն անտունի:
Ամպամած ձմեռ, թե պայծառ գարուն,
արցունքի հովիտ կամ դրախտավայր,
ես քեզ կտենչամ, ես քեզ կկանչեմ,
ես քեզնով կապրեմ, հայրենի իմ տուն:
ԽՈՒԼ ՀԱՌԱՉԱՆՔԻ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Խուլ հառաչանքի ցավի մորմոքից,
միշտ նույն գիշերով սահմանված չէս դու,
բախտի խաղն է սա, մի դաժան վարկյան,
անցիր բաց ճակատ, հայացքդ հեռու:
Առեղծվածային այս կյանքի բեմին,
այսօր անզիջող, խուլ լռության մեջ,
վաղը դու սակայն կհասնես լույսի,
եթե չկոռչես տափաստաններում, ու դառնաս անտեր:
Մեռած հույսերի, մարած հավատքի
դու պահակը չէս սառ գերեզմանի:
սա լոկ փոռցության քունն է, որ կանցնի
միայն թե բեմի լույսը չմարի:
Չորս կողմ ալեկոծ սպառնալիք վայրի
մինչ կսողոսկի քո քայլերի տակ
դու գիտես ժպտալ, նյարդերդ կապի,
որ չթուլանաս նախիրի առաջ:
Սա է քո ճամփան, բեռն համբերության
կիսամեռ չորցած արմատից չես դու:
թող քեզ հարվածեն ու մի պահ ցնծան,
դու զարկդ պահիր գալիք մարտերին, ու նայիր
հեռուն
Եվ մեկ-մեկ էլ զգույշ լսիր քո կրծքի
խռովքի մեղմիկ զանգերը թաքուն,
որ քեզ կկանչեն քո մեծ երազի
ժայթքող նյարդերի հարվածին հոսուն:
Երբ ազատության դռանը կապված,
շանը կարցակեն պահակները քո,
և գոնե մեկ օր, գոնե մեկ վարկյան,
դարձիր մարդկության մասնիկը անհոգ:
Դու դեռ կքայլես լուռ ու մունջ օտար,
և որսից փրկված մի գազանի պես,
գորշ հայացքների պատնեշի միջով,
ոտքի տակ ոչինչ, երկնքում ցանցեր և աղոտ
հույսեր:
Եվ գոնե մեկ օր գոնե մեկ վարկյան,
քո ուսից գցիր բեռն հիշողության,
երկինք նայելիս հույսով ողողված,
և էլ մի կանչիր «Ո՞ՒՐ ԷԻՐ ԱՍՏՎԱԾ»:
ՏԱՊԱՆԱԳԻՐ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Երբ սիրավառ և հիացիկ կնայես դուն,
գարնան շքեղ ծաղիկներուն ու ծառերուն,
հիշի՛ր, որ նախ քեզնից առաջ ես եմ տեսել,
և աչքերիս լույսը պայծառ հող է հիմա:
Աշնան հարուստ պարտեզներից ամեն անգամ,
երբ կքաղես մրգեր հասուն ու մեղրահամ,
հիշի՛ր, որ ես քեզնից առաջ այնտեղ եղա,
և շրթերիս վայելքն անհուն հող է հիմա:
Երբ կգրկես թևերիդ մեջ դու հեշտագին,
լուսամարմին և վարսագեղ սիրո հոգին,
հիշի՛ր, որ նախ այդ հարբեցման ես տիրացա,
և ձեռքերիս հրայքը վառ հող է հիմա:
Երբ որ շահես բազում գանձեր ու հաղթանակ,
և ճակատիդ դնեն ոսկե փառապսակ,
հիշի՛ր, որ նախ փառքի դափնին ինձ է տրվել,
և ճակատիս ցոլքը վճիտ հող է հիմա:
Աշնան հարուստ պարտեզներից ամեն անգամ,
երբ կքաղես մրգեր հասուն ու մեղրահամ,
հիշի՛ր, որ ես քեզնից առաջ այնտեղ եղա,
և շրթերիս վայելքն անհուն հող է հիմա...
և աչքերիս լույսը պայծառ հող է հիմա..
և ձեռքերիս հրայքը վառ հող է հիմա...
Հող է հիմա…
ՄԱՅՐ ԻՄ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Մայր իմ` արեւ ու հեռանուշ լուսնկայ,
դարձար նշխար ու միացար մեր հողին,
և հողն անուշ հայրենիքին հնամեայ,
քիչ մ`աւելի քաղցրացաւ…
Մայր իմ` երկինք եւ առաւօտ սրբալոյս,
դուն մեր հողին տվիր հոգիդ խնկաբոյր
և հողը սուրբ` լուսապսակ պապերուս`
քիչ մ`աւելի սրբացաւ…
Մայր իմ, դուն գանձ եւ անսպառ ոսկեհանք,
դարձար խորհուրդ և հողակոյտ աննշան,
բայց գանձն անխոյզ մեր հողերի լանջքին տակ`
Քիչ մ`աւելի աճեցաւ…
Մայր իմ` աղբիւր սիրո անհաս հրաշքին,
գացիր ննջել Լուսաւորչի աստղին տակ,
և սիրտն անհուն Հայաստանի մայր հողին,
քիչ մ`աւելի մայրացաւ …
Մայր իմ` երդիկ, մայր իմ` սեղան տոհմական,
հարազատ բառ եւ սուրբ բարբառ մայրենի,
քեզմով հիմա աշխարհն հայոց աննման,
քիչ մ`աւելի հայացաւ…
ՏԱՐՕՐԻՆԱԿ ՄԱՐԴ ԱՐԱՐԱԾ
Խոսք՝ Մուշեղ Իշխանի
Տարօրինակ, տարօրինակ մարդ արարած,
մոմի լույսով` խավարի մեջ համատարած,
կհալածես դու տեսիլքներ արևավառ,
կխարխափես և խավարին չես հավատա...
Արցունքներիդ մի գամածին խորին տմույն
գիտես նայել արշալույսի ճաճանչներին
սգի քողի տակ հուսալից դու սիրահար`
կտառապես և վշտերիդ չես հավատա...
Վզիդ շղթա և թևերիդ ծանր կապանք`
դու կփորձես արծիվներին վայել ճախրանք,
և այս կյանքի մեծ բանտի մեջ բազմակամար,
դու կխեղդվես` շղթաներիդ չես հավատա...
Փուշ ու տատասկ քեզ կարյունեն ճամփիդ վրա,
բայց խոցոտված քո մատներով արյունլվա,
դու կորոնես ծաղիկների հոգին պայծառ,
ցավից կոռնաս և ցավերիդ չես հավատա...
Տարօրինակ, տարօրինակ մարդ արարած,
քո ձեռքերով հողին կտաս կյանքեր ծաղկած,
կզգաս դեմքիդ մահվան քամին և հողմավար,
կընկնես անշունչ, սակայն մահվան չես հավատա...